Op. Dr. Özlem Aras

    HPV ve Smear Testi

    Smear ve HPV testi ne zaman yapılmalı, nasıl hazırlanılır, sonuç ne zaman çıkar? Rahim ağzı kanseri taramasında test aralıkları ve anormal sonuçta yol haritası.

    Yazan ve tıbbi olarak inceleyen: Op. Dr. Özlem Aras, Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı

    HPV ve Smear Testi

    Smear ve HPV Testi Nedir?

    Rahim ağzı kanseri, düzenli tarama ile büyük ölçüde önlenebilen bir kanserdir. Bunu mümkün kılan iki test vardır.

    Smear (pap) testi: Rahim ağzından alınan hücrelerin mikroskopla incelenmesidir. Hücrelerde kanser öncesi değişiklik olup olmadığını gösterir.
    HPV testi: Rahim ağzı kanserine yol açan yüksek riskli HPV tiplerinin varlığını araştırır. Hücreler henüz değişmeden riski gösterebildiği için erken uyarı sağlar.

    İkisi çoğu zaman aynı örnekten, birlikte çalışılır. Bu birlikte kullanım, tek başına smear'e göre daha güvenilir bir tablo verir.

    Bu bir kanser testi değildir — tarama testidir. Amaç kanseri bulmaktan öte, kanser oluşmadan önceki değişiklikleri yakalayıp süreci orada durdurmaktır. Ayrıntı için rahim ağzı kanseri belirtileri ve nedenleri yazımıza bakabilirsiniz.

    Neden Belirti Beklenmemeli?

    Rahim ağzındaki hücresel değişiklikler ve erken evre kanser hiçbir belirti vermez. Belirti ortaya çıktığında hastalık genellikle ilerlemiş demektir.

    Bu yüzden "bir şikâyetim yok, gerek yok" düşüncesi bu konuda en tehlikeli yanılgıdır. Tarama, tam olarak şikâyeti olmayan kadınlar için vardır.

    Test Nasıl Yapılır?

    İşlem normal bir jinekolojik muayene gibidir ve birkaç dakika sürer:

    Spekulum yerleştirilir
    Rahim ağzından küçük bir fırça ya da spatula ile hücre örneği alınır
    Örnek sıvı içeren bir kaba konularak laboratuvara gönderilir

    Ağrılı bir işlem değildir. Çoğu kadın hafif bir basınç ya da kısa süren rahatsızlık tarif eder. Sonrasında bir-iki gün hafif lekelenme olabilir; bu normaldir.

    Test Öncesi Nelere Dikkat Edilmeli?

    Bu adımlar atlandığında sonuç yanıltıcı çıkabilir ve testin tekrarı gerekebilir:

    Adet döneminde yapılmaz. Kanama örneği bozar.
    Testten önceki 2 gün cinsel ilişkiden kaçının
    Vajinal duş yapmayın
    Vajinal ilaç, krem, ovül veya kayganlaştırıcı kullanmayın
    Aktif bir enfeksiyon varsa önce tedavi edilir, sonra test yapılır

    Sonuçlar Ne Anlama Gelir?

    Smear raporunda sık geçen ifadeler:

    NILM / normal: Hücresel değişiklik yok. Yaşınıza uygun aralıkta tekrar edilir.
    ASC-US: Anlamı belirsiz hücre değişikliği. En sık görülen anormal sonuçtur ve çoğu zaman kanserle ilgili değildir. Genellikle HPV testiyle birlikte değerlendirilir.
    LSIL: Hafif düzeyde değişiklik. Büyük çoğunluğu bağışıklık sistemi virüsü temizledikçe kendiliğinden geriler.
    HSIL: Ağır düzeyde değişiklik. Kanser değildir, ancak ileri inceleme ve genellikle işlem gerektirir.
    AGC: Bez hücrelerinde değişiklik. Ayrı bir değerlendirme gerektirir.

    HPV sonucu ise pozitif ya da negatif olarak verilir; pozitifse hangi tip olduğu belirtilebilir.

    HPV pozitif çıkmak kanser olmak demek değildir. HPV çok yaygın bir virüstür ve enfeksiyonların büyük çoğunluğu bağışıklık sistemi tarafından kendiliğinden temizlenir. Önemli olan, yüksek riskli bir tipin yıllarca kalıcı olup olmadığıdır. Ayrıntı için HPV nedir, HPV pozitif ne yapmalı ve smear testi sonuçları ne anlama gelir yazılarımıza bakabilirsiniz.

    Sonuç Ne Zaman Çıkar?

    Örnek laboratuvarda işlendiği için sonuç genellikle birkaç iş günü ile iki hafta arasında çıkar; laboratuvara ve istenen ek incelemelere göre değişir.

    Sonucu telefonla değil kontrol muayenesinde almanız daha doğrudur — çünkü rapordaki kısaltmalar tek başına yanıltıcıdır ve asıl önemli olan bundan sonra ne yapılacağıdır.

    Sonuç Anormal Çıkarsa Ne Olur?

    Anormal bir sonuç kanser tanısı değildir. İzlenen yol genellikle şudur:

    1Kolposkopi: Rahim ağzının büyüteçli bir cihazla ayrıntılı incelenmesi. Şüpheli alan görülürse aynı seansta biyopsi alınır. Bkz. kolposkopi nasıl yapılır, sonucu ne anlama gelir.
    2Sonuca göre plan: Hafif değişikliklerde çoğu zaman belirli aralıklarla izlem tercih edilir. Ağır değişikliklerde LEEP operasyonu gibi, değişen dokuyu çıkaran bir işlem uygulanır.
    3Takip: İşlem sonrası kontroller, değişikliğin tekrarlamadığından emin olmak için sürdürülür.

    Bu basamakların büyük çoğunluğu kanser gelişmeden tamamlanır. Taramanın değeri tam olarak buradadır.

    HPV Aşısı

    HPV aşısı, kansere en sık yol açan yüksek riskli tiplere karşı koruma sağlar. En yüksek etkiyi virüsle karşılaşılmadan önce, cinsel yaşam başlamadan yapıldığında verir.

    İki nokta özellikle önemlidir:

    Aşı olmak taramayı bitirmez. Aşı tüm HPV tiplerini kapsamaz; aşılı kadınların da tarama programına devam etmesi gerekir. Bu en sık yapılan yanılgıdır.
    Cinsel yaşamı başlamış olanlarda da anlamı olabilir — henüz karşılaşılmamış tiplere karşı koruma sağlar, ancak koruma daha sınırlıdır. Bu değerlendirme kişiye göre yapılır.

    Ne Sıklıkla Yaptırılmalı?

    Tarama aralığı; yaşınıza, önceki sonuçlarınıza, HPV durumunuza ve bağışıklık durumunuza göre belirlenir. Bu nedenle burada tek bir aralık vermek doğru olmaz.

    Türkiye'de rahim ağzı kanseri taraması ulusal tarama programı kapsamındadır ve KETEM birimleri ile aile hekimliği üzerinden yürütülür. Programda 30-65 yaş arası kadınlara 5 yılda bir HPV temelli tarama yapılır; daha erken ya da daha sık tarama kişisel riske göre belirlenir.

    Rahim alınmış olsa bile tarama gerekebilir: rahim ağzı bırakıldıysa tarama sürer. Bu, sık atlanan bir noktadır.

    Maliyeti Hangi Kalemler Belirler?

    Sağlık hizmetlerinde fiyat bilgisinin ilan yoluyla paylaşılması mevzuat gereği mümkün değildir; ayrıca gereken kapsam muayene edilmeden bilinemez.

    Maliyeti belirleyen kalemler: muayene, uygulanan testin türü (yalnız smear, yalnız HPV testi ya da ikisi birlikte), laboratuvar inceleme yöntemi, sonuç anormalse kolposkopi ve gerekirse biyopsi ile patolojik inceleme, işlem gerekiyorsa uygulanacak yöntem ve kontrol muayeneleri. Aşıda ise doz sayısı ve uygulama planı belirleyicidir.

    Taramanın bir bölümü ulusal tarama programı kapsamındadır; kapsam ve koşullar için aile hekiminize danışmanız gerekir.

    Ne Zaman Başvurulmalı?

    Hiçbir şikâyetiniz olmasa bile yaşınıza uygun tarama zamanı geldiyse
    İlişki sonrası kanama tekrarlıyorsa
    Adet dışı ara kanama ya da kötü kokulu akıntı varsa
    Menopozdan sonra herhangi bir kanama olduysa
    Önceki sonucunuz anormal çıktıysa ve kontrol zamanı geldiyse
    HPV aşısı hakkında bilgi almak istiyorsanız

    Tıbbi Yazar ve İnceleyen: Op. Dr. Özlem Aras (Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı)

    Yasal Uyarı: Bu sayfadaki bilgiler yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Tanı ve tedavi için mutlaka bir sağlık profesyoneline danışınız.

    Sık Sorulan Sorular

    Hayır. HPV çok yaygın bir virüstür; cinsel olarak aktif kadınların büyük bölümü yaşamları boyunca bir noktada bu virüsle karşılaşır ve enfeksiyonların büyük çoğunluğu bağışıklık sistemi tarafından kendiliğinden temizlenir. Önemli olan, yüksek riskli bir tipin yıllarca temizlenmeden kalıp kalmadığıdır. HPV pozitifliği, kanser tanısı değil, daha yakından takip edilmesi gereken bir durumdur.

    Bunların hiçbiri kanser tanısı değildir. ASC-US anlamı belirsiz hücre değişikliğidir, en sık görülen anormal sonuçtur ve çoğu zaman kanserle ilgili değildir; genellikle HPV testiyle birlikte değerlendirilir. LSIL hafif düzeyde değişikliktir ve büyük çoğunluğu bağışıklık sistemi virüsü temizledikçe kendiliğinden geriler. HSIL ağır düzeyde değişikliktir; kanser değildir ancak ileri inceleme ve genellikle işlem gerektirir. NILM ise normal sonuçtur.

    Anormal bir sonuç kanser tanısı değildir. İzlenen yol genellikle şudur: önce kolposkopi ile rahim ağzı büyüteçli bir cihazla ayrıntılı incelenir ve şüpheli alan görülürse aynı seansta biyopsi alınır. Sonuca göre hafif değişikliklerde çoğu zaman belirli aralıklarla izlem tercih edilir; ağır değişikliklerde LEEP gibi değişen dokuyu çıkaran bir işlem uygulanır. Ardından tekrarlamadığından emin olmak için kontroller sürdürülür. Bu basamakların büyük çoğunluğu kanser gelişmeden tamamlanır.

    Test adet döneminde yapılmaz, çünkü kanama örneği bozar. Testten önceki 2 gün cinsel ilişkiden kaçının, vajinal duş yapmayın, vajinal ilaç, krem, ovül veya kayganlaştırıcı kullanmayın. Aktif bir enfeksiyon varsa önce tedavi edilir, sonra test yapılır. Bu adımlar atlandığında sonuç yanıltıcı çıkabilir ve testin tekrarı gerekebilir.

    Evet, gerekir. Aşı en sık kansere yol açan yüksek riskli tiplere karşı koruma sağlar ancak tüm HPV tiplerini kapsamaz; bu nedenle aşılı kadınların da yaşa uygun tarama programına devam etmesi şarttır. Bu en sık yapılan yanılgıdır. Aşı en yüksek etkiyi virüsle karşılaşılmadan önce, cinsel yaşam başlamadan yapıldığında verir; cinsel yaşamı başlamış olanlarda da henüz karşılaşılmamış tiplere karşı koruma sağlayabilir.

    Örnek laboratuvarda işlendiği için sonuç genellikle birkaç iş günü ile iki hafta arasında çıkar; laboratuvara ve istenen ek incelemelere göre değişir. Sonucu telefonla değil kontrol muayenesinde almanız daha doğrudur, çünkü rapordaki kısaltmalar tek başına yanıltıcıdır ve asıl önemli olan bundan sonra ne yapılacağıdır.

    Türkiye'de ulusal tarama programında 30-65 yaş arası kadınlara 5 yılda bir HPV temelli tarama yapılır. Daha erken ya da daha sık tarama, kişisel riskinize göre hekiminizle belirlenir.

    Hayır; smear birkaç saniye süren, genellikle ağrısız basit bir örnekleme işlemidir. Jinekolojik muayene sırasında rutin olarak yapılabilir.

    Sağlık hizmetlerinde fiyat bilgisinin ilan yoluyla paylaşılması mevzuat gereği mümkün değildir; ayrıca gereken kapsam muayene edilmeden bilinemez. Maliyeti belirleyen kalemler genellikle ön değerlendirme ve tetkikler, uygulanacak test tipi (smear, HPV veya ikisi birlikte), laboratuvar incelemesi ve sonrasındaki kontrol muayeneleridir. Sosyal güvenlik ve özel sigorta kapsamı da belirleyici olabilir; poliçenizi önceden kontrol etmeniz önerilir.

    Randevu Almak İster Misiniz?

    HPV ve Smear Testi hakkında daha fazla bilgi almak ve randevu oluşturmak için bizi arayabilirsiniz.

    Biz Sizi Arayalım

    WhatsApp üzerinden hızlıca iletişime geçin