Epidural Nedir? Epidural ile Normal Doğum ve Yan Etkileri

"Ağrısız Normal Doğum" Ne Demek?

Günlük dilde "ağrısız normal doğum" ya da "epidural normal doğum" denildiğinde, epidural eşliğinde yapılan vajinal doğum kastedilir. Bebek yine normal yoldan doğar; değişen, annenin hissettiği ağrının büyük ölçüde azalmasıdır.

"Ağrısız" kelimesi ise beklentiyi biraz yanlış kurar. Epidural çoğu kadında çok iyi bir ağrı kesme sağlar, ancak:

Epidural, doğumu "daha az doğal" yapmaz. Doğal doğum yaklaşımında da gerektiğinde epidural istenebilir; bkz. doğal doğum.

Epidural Nasıl Uygulanır? Adım Adım

Kateterin çıkarılması ağrısızdır ve genellikle plasenta doğduktan, gerekiyorsa dikişler atıldıktan sonra yapılır.

Epidural Ne Zaman Takılır? "Çok Erken" ve "Çok Geç" Mitleri

Epidural için kılavuzlarda belirli bir açılma santimetresi şartı yoktur. ACOG'ye göre epidural, kasılmalar başladıktan kısa süre sonra ya da doğum ilerledikçe daha sonra uygulanabilir. NICE de ağrı kesme isteyen kadınla yarar ve risklerin konuşulmasını ve kararının desteklenmesini önerir.

"Erken takılırsa doğum durur" mu? NICE'a göre epidural, doğumun birinci evresini uzatmaz. Doğumun gerçekten başlayıp başlamadığı ise önemlidir: kasılmaların gerçek doğum kasılması olduğunu anlamak için doğum kasılmaları nasıl anlaşılır yazımıza bakabilirsiniz.

"Çok geç oldu, artık takılmaz" ne demek? Burada sınır bir santimetre değil, zamandır. Epiduralin yerleştirilmesi ve etkisini tam olarak göstermesi yarım saat kadar sürebilir. Bebek çok yakında doğacaksa ilacın etki etmeye zamanı olmayabilir ya da kıpırdamadan durmak mümkün olmayabilir. Ayrıca anestezi uzmanının o anda başka bir acil işte olması da bekleme süresini etkileyebilir. Bu nedenle epidural düşünüyorsanız, ağrı dayanılmaz hale gelmeden ekibe söylemeniz daha iyidir.

Doğum ilerlerken ekip, oksitosin damlası başlatmayı planlıyorsa NICE, damla başlamadan önce epidural seçeneğinin anneye sunulmasını önerir; çünkü oksitosin kasılmaları güçlendirir.

Doğumun evreleri ve her evrenin ne kadar sürdüğü için normal doğum kaç saat sürer yazımıza bakabilirsiniz.

Epiduralin Avantajları Nelerdir?

Epiduralin Sınırlamaları

NICE, epidural isteyen kadına avantajların yanında şu sınırlamaların da anlatılmasını önerir:

Bu sınırlamaları önceden bilmek, doğum günü gerçekçi bir beklentiyle karar vermenizi sağlar.

Epidural Yan Etkileri ve Riskleri

Epidural genellikle güvenli bir uygulamadır, ancak her tıbbi işlem gibi yan etkileri vardır. Aşağıdaki tablo, kılavuzlarda ve hasta bilgilendirme kaynaklarında yer alan başlıca yan etkileri özetler. Kimde hangi yan etkinin görüleceğini önceden bilmek mümkün değildir.

Ikınma Dönemi ve Vakum/Forseps: Kaynaklar Ne Diyor?

Bu konuda kaynaklar arasında bir vurgu farkı vardır ve bunu bilmenizi isteriz. NICE, epiduralin doğumun ikinci evresini uzatabileceğini ve vakum ya da forseps gereksinimini artırabileceğini belirtir. Obstetrik anestezi uzmanlarının derneği OAA ise günümüzde kullanılan düşük dozlu uygulamalarla epiduralin vakum ya da forseps olasılığını artırmadığını vurgular. İki kaynağın ortak noktası nettir: epidural sezaryen olasılığını artırmaz.

Epidural Bel Ağrısı Yapar mı?

Hayır. NICE, NHS ve OAA, epiduralin kalıcı sırt ağrısına yol açmadığını açıkça belirtir. İğnenin girdiği bölgede bir iki gün hassasiyet olabilir. Doğum sonrası bel ağrısı sık görülür, ancak bunun nedeni gebelik ve doğumun kendisidir; epidural alan ve almayan kadınlarda benzer şekilde görülür.

Epidural Kimlere Uygulanamaz?

Epidural her kadına uygulanamayabilir. Başlıca durumlar şunlardır:

Bu durumların bir kısmı kesin engel değildir; bireysel değerlendirme gerektirir. Böyle bir sağlık sorununuz varsa, doğumdan önce anestezi uzmanıyla görüşmeniz planlanabilir. Epidural uygulanamayan kadınlarda başka ağrı kesme seçenekleri kullanılır.

Epidural Bebeği Etkiler mi?

ACOG'ye göre doğumda ağrı kesmek için kullanılan ilaçların bebek üzerinde uzun vadeli bir etkisi yoktur ve çocuğun ilerideki gelişimini etkilemez. OAA da epiduralin bebeği uyuşuk yapmadığını ve uzun vadeli zarar vermediğini belirtir.

Bilinmesi gereken kısa süreli etkiler şunlardır:

Epidural emzirmeye engel değildir. Doğumdan hemen sonra ten tene temas ve ilk saatte emzirme desteği, her doğumda olduğu gibi burada da önemlidir.

Epidural ile Suda Doğum Olur mu?

Genellikle hayır. Suda doğum ve suda travay, annenin havuzda serbestçe hareket edebilmesini ve pozisyon değiştirebilmesini gerektirir. Epidural uygulanan bir annede bacaklarda his ve güç azalabilir, damar yolu açıktır ve bebeğin sürekli izlenmesi gerekir. Bu nedenle epidural takılan anne havuza girmez.

İki yöntem ise aynı doğumda sırayla kullanılabilir: açılma döneminin bir bölümünü suda geçiren bir anne, ağrı arttığında sudan çıkıp epidural isteyebilir. Suda doğuma uygunluk koşulları için suda doğum sayfamıza bakabilirsiniz.

Epidural, Spinal ve Sezaryen Anestezisi Arasındaki Fark

"Belden anestezi" adı altında birbirine yakın birkaç yöntem anılır:

Sezaryende anne çoğunlukla spinal anestezi ile uyanıktır ve bebeğini doğar doğmaz görebilir. Doğum sırasında epidural takılmış bir anne sezaryene alınırsa, aynı kateterden daha yoğun ilaç verilerek ameliyat için yeterli anestezi sağlanabilir. Sezaryen süreci için sezaryen sayfamıza bakabilirsiniz.

Epidural Sonrası Yürüme, İdrar ve İlk Saatler

Doğum sırasında yürüyebilir miyim? NICE'a göre bacak gücünüz ve hissiniz, epidural konusunda deneyimli bir ebe tarafından kontrol edildikten sonra yeterliyse yardımla hareket edebilirsiniz; bacaklarınız her zamankinden ağır gelebilir. Bazı hastanelerde daha düşük dozla uygulanan ve hareket etmeye daha fazla imkân veren "mobil epidural" seçeneği bulunur. Sırtüstü düz yatmak yerine yan yatmak ya da dik oturmak önerilir.

Doğumdan sonra ne olur? İlaç kesildikten sonra uyuşukluk birkaç saat içinde azalır. His tamamen dönene kadar ilk kalkışınız mutlaka yardımla olur. NICE, son dozdan sonraki 4 saat içinde bacağınızı dizinizi bükmeden kaldırabilmenizin kontrol edilmesini önerir; kaldıramıyorsanız ekip anestezi uzmanını hemen çağırır.

İdrar: Epidural sırasında ve sonrasında mesanenin dolduğu hissedilmeyebilir. Ekip idrarınızı düzenli olarak takip eder; gerekirse kısa süreli sonda takılır. Doğumdan sonraki ilk saatlerde idrar yapmakta zorlanırsanız bunu mutlaka bildirin.

Epidurali Doğum Planınıza Nasıl Eklersiniz?

Epidural bir zorunluluk ya da başarısızlık değil, bir seçenektir. ACOG'nin vurguladığı gibi, ağrı kesici kullanmak doğumu "daha az doğal" yapmaz ve kimsenin baskısıyla karar vermek zorunda değilsiniz; doğum sırasında fikrinizi değiştirebilirsiniz.

Doğum planınızı hazırlarken şunları düşünebilirsiniz:

Bu soruların cevaplarını doğuma hazırlık eğitimi sırasında öğrenmek, doğum günü karar vermeyi kolaylaştırır.

Muayenehanede Epidurali Nasıl Planlıyoruz?

Üsküdar'daki muayenehanemizde ağrı kesme tercihlerinizi gebelik takibi sırasında, son üç ayda ayrıntılı olarak konuşuruz. Epidurale engel olabilecek bir durum, kan sulandırıcı kullanımı ya da geçirilmiş bel ameliyatı varsa, doğumdan önce anestezi değerlendirmesini planlarız. Amacımız, doğum günü sizi şaşırtacak bir bilinmeyen bırakmamak ve tercihinizi güvenlikle birlikte korumaktır.

Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız?

Epidural sonrası hafif sırt hassasiyeti ve kısa süren kaşıntı olağandır. Doğumdan sonraki günlerde ve haftalarda şu durumlarda beklemeden başvurun:

Doğum sırasında ise epidural takılıyken nefes almakta zorlanma, kulak çınlaması, ağızda metalik tat, belirgin baş dönmesi ya da kalp çarpıntısı hissederseniz bunu ekibe hemen söyleyin.

Kaynaklar